تاثیر اصوات موسیقی بر روان انسان

 

موسیقی ، هنر بیان افکار و احساسات انسان و وصف جلوه های طبیعی بوسیله اصوات است . همانطور که با پیوستن کلمات ، انسانها مفاهیم را به یكدیگر منتقل می کنند ، از ترکیب اصوات نیز احساسات درونی خود را آشکار می سازند . موسیقی چون هر هنر دیگری ، بازتاب احساسات افراد و جوامع است . در جوامع مختلف باوجود تفاوتهای جغرافیایی و تاریخی ، موسیقی حاصل دیدگاهها و احساساتی است که انسانها نسبت به زندگی و جهان دارند . در گذشته ، موسیقی در نزد قبایل بدوی ، ارزش خاصی داشت و آن اقوام معتقد بودند که با استفاده از موسیقی می توانند به مقابله با حوادث شوم بپردازند .

تاریخچه استفاده از موسیقی به عنوان روشی برای تسکین روان انسان ، به زمان ارسطو و افلاطون باز می گردد . در ایران و در اغلب رساله های قدیمی موسیقی ، یک بخش به تاثیر الحان موسیقی بر نفوس انسانها اختصاص داده شده است . این نوشته ها نشان می دهد که در اکثر ادوار تاریخ ایران ، از موسیقی به عنوان یک روش در درمان بیماریها استفاده می شده و به عنوان عاملی برای حفظ سلامت روحی و روانی بکار می رفته است . رساله معروف " بهجت الارواح " اثر " صفی الدین ارموی " ، اشاراتی به این کاربرد موسیقی دارد .
از دیگر نشانه های توجه موسیقی دانان به تاثیر اصوات موسیقی بر روان آدمی ، جدولی است که در موسیقی سنتی ایران وجود دارد . در این جدول ، اصوات با تنوع چشمگیری دسته بندی شده اند . به عنوان مثال در این جدول آمده است که در وقت دمیدن آفتاب ، چه دستگاهی از موسیقی مناسب است . در میانه روز ، باید به چه نوایی گوش کرد و در عصر و شب هنگام ، چه نوع موسیقی باید نواخته شود . مثلا" توصیه شده که هنگام غروب آفتاب ، گوش کردن به دستگاه " نوا " مناسب است . به قسمتی از دستگاه نوا توجه کنید .

بخشی از دستگاه نوا - موسیقی سنتی ایران

موسیقی ، هنری است که بدون تفسیر و واسطه در ذهن مخاطب تاثیر می گذارد . موسیقی با تاثیر شگفت آور خود ، می تواند انسان را از چنگال افسردگی ، انزوا ، اضطراب و بسیاری از آزردگیهای روانی برهاند . ازهمین رو ، امروزه در کشورهای مختلف جهان ، انجمنهایی تاسیس شده تا از طریق این هنر به یاری دردمندان روحی و جسمی بشتابند و با نغمه های دلنواز موسیقی ، بر آلام انسانهای گرفتار و مصیبت زده ، مرهم بگذارند .
موسیقی ، برحسب ترکیب فواصل و ریتم ، دارای ارتعاشات خاصی است که با تحریک سلولهای عصبی ، احساسات انسان را تقویت ، تضعیف و یا منتقل می کند . این تاثیر در مراحل مختلف رشد و زندگی انسان ( از دوره جنینی تا سالمندی ) ‌و حتی در گیاهان و جانوران مشاهده و ثابت شده است . همچنین تاثیر موسیقی بر سیستمهای حسی - حرکتی / ترشح غدد / هوشیاری / و شناخت فرد نیز به اثبات رسیده است .مطالعاتی كه انجمن کاربرد موسیقی در سلامت جسم و روان ، در ایران انجام داده ، نشان می دهد که موسیقی درمانی می تواند به عنوان یک عامل درمانی نوین در بهبود برخی از اختلالات رفتاری کودکان عقب مانده ذهنی مورد استفاده قرار گیرد . این تحقیقات ، نشان داده که در کودکان عقب مانده ذهنی ، موسیقی درمانی می تواند در کنترل پرخاشگری و افزایش اعتماد به نفس آنان ، نقش مهمی ایفا کند و تفاوت عمده ای در وضعیت آنان بوجود آورد. دکتر " علی زاده محمدی " روانشناس بالینی است که نزدیک به بیست سال تجربیات علمی خود را با دانش موسیقی درآمیخته و به امر موسیقی درمانی اشتغال دارد . وی معتقد است که علاوه بر نوع موسیقی ، سازهای موسیقی نیز مهم است و ابتدا باید از سازهای ریتمیک مثل چوبهای ساده ، دایره های زنگی متنوع و طبل های مختلف استفاده کرد . وی می گوید که به بیماران عقب مانده ذهنی نمی توان نواختن سازی مثل سه تار را آموزش داد ، بلکه این بیماران باید به نواختن سازهایی بپردازند که هم راحت باشد و هم سریع با آن ارتباط برقرار کنند . وی می افزاید : موسیقی در نابینایان ، تاثیر شگفت انگیزی دارد و به قدرت شنوایی / و درنتیجه كیفیت زندگی آنها ، کمک شایان توجهی می کند .
فلوت یکی از مهمترین سازها در امر موسیقی درمانی است . به قطعه زیبایی از تکنوازی با فلوت توجه کنید .

تکنوازی فلوت

تم های موسیقی را به پنج دسته تقسیم می کنند : تمهای شیدایی / حزین / هیجانی / شاد / و آرامبخش /
در روانشناسی واژه " شیدا " را به معنی سرخوشی و نشاط بیش از حد معنی می کنند . سرخوشی و هیجان بخشی برخی از الحان موسیقی ، می تواند در درمان خلق های خموده و افسرده مورد استفاده قرار گیرد . لذا موسیقی ِ دارای تم شیدایی ، تنها برای افراد افسرده مناسب است . لحن تم های حزین ، غم انگیز است و شکوه و شکایت در آن نهفته است . این تم ها ، باعث کاهش ترشح برخی تركیبات شیمیایی در مغز می شود . تركیباتی که انباشته شدن آنها ، حزن و اندوه را به همراه دارد . تم های حزین درحالت ملایم ، درد را تسکین می بخشد و در ایام سوگ و فراق ، تحمل غم را آسان می کند . اما استفاده بیش از حد از این تم ، باعث کاهش انرژی و رخوت می شود .هیجان ، واکنش شدید و فوری است که با واکنش های فیزیولوژیک همراه است . بعضی از سازندگان موسیقی ، از این گونه تم ها برای افزایش تحرک بدنی ، سود می جویند . این نوع موسیقی ، مورد استقبال زیاد جوانان است . این موسیقی اگر در جای خود استفاده شود ، اثرات ارزنده ای در ایجاد انرژی روانی دارد .
نوع چهارم از الحان موسیقی ، تمهایی است که شادمانی و نشاط را توام با آرامش و متانت ، منتقل می کنند . این تم ها ، باعث انبساط و سرزندگی می شوند و قدرت کار و فعالیت را افزایش می دهند . این گونه موسیقی برای تقویت روحیه افراد یک جامعه و نشاط کودکان و نوجوانان مفید ، سازنده است .
اما نوع آخر ، تم های آرام بخش است که ملایم ، یکنواخت و مطبوع هستند . ریتم ملایم آنها ، باعث احساس آرامش در اعصاب و روان می شود . برای تمرکز بیشتر و تعادل عواطف ، استفاده از این نوع موسیقی ، مفید است .نکته پایانی آن که انسانها به شیوه های مختلفی آرامش کسب می کنند : عده ای به موسیقی گوش می کنند / عده ای کتاب می خوانند / دسته ای دیگر به تفرج و گردش در طبیعت می پردازند / برخی نیز به خواب و یا خوردن ، روی می آورند . اما علم ثابت کرده كه لااقل انواعی از موسیقی ، به روان انسان برای رسیدن به آرامش و تعادل ، كمك می كنند . برخی از موسیقی ها ، استرسها و تنش ها را از بین می برند و تاثیر مثبت آنها بر جسم و روح ، موجب شده كه به آنها به عنوان وسیله ای درمانی نگریسته شود . اما همانطور که غذا را نیز باید به مقدار معین و در زمانی خاص بخوریم ، موسیقی نیز باید به اندازه و در جای خود بكار گرفته شود . بدیهی است هر نوع موسیقی را نمی توان گوش کرد و گاهی نیز فقط سکوت برای ما آرام بخش است. زمانی را نیز درنظر بگیرید که هیچ ابزار موسیقی در دسترس نیست و روح شما به یك آوای آرام بخش نیاز دارد . نغمه پرندگان ، صدای آبشارها و جویبارها ، آواز ساحل و امواج دریا و پرندگان دریایی یا حتی صدای ریزش قطره های باران ، بهترین موسیقی برای آرامش شماست . پس طبیعت را فراموش نکنید و از موسیقی جاری در آن لذت ببرید .

تاثیر شگفت‌انگیز موسیقی در ایجاد آرامش روانی

احساس کردن و شنیدن لرزش ها و نوسانات صدا در یک موزیک آرام بخش به شما کمک می کند تا قلب تان با ریتم منظم تری کار کند و به همین ترتیب بدن تحت تاثیر آن قرار گیرد و سایر ارگان ها نیز تحریک شوند تا منظم تر و بهتر فعالیت کنند. احساس افسردگی و ناراحتی می کنید؟ دچار استرس زیاد شده اید؟ عصبانی هستید و یا اینکه ناامید شده اید؟ شما در هر حالی که هستید برای بهبود وضعیت روحی تان نیاز به آرامش بیشتری دارید و یکی از بهترین شیوه ها برای دستیابی به آن، شنیدن یک موسیقی آرام بخش است. موزیک مورد نظر را در دستگاه پخش بگذارید، آن را روشن کنید، چشمان تان را ببندید و در صداها غرق شوید. خواهید دید که چقدر زود احساس آرامش و راحتی می کنید و فشارخون تان پایین می آید. موسیقی در کنار تمام کاربردهایی که دارد، اثر شفابخشی هم دارد. احساس کردن و شنیدن لرزش ها و نوسانات صدا در یک موزیک آرام بخش به شما کمک می کند تا قلب تان با ریتم منظم تری کار کند و به همین ترتیب بدن تحت تاثیر آن قرار گیرد و سایر ارگان ها نیز تحریک شوند تا منظم تر و بهتر فعالیت کنند مثلاً امواج مغز از حالت پر تلاطم به حالت آرام می رسند، استرس هایتان به حداقل می رسد و سیستم دفاعی بدن تان تقویت می شود.
موسیقی باعث می شود تا تمام دستگاه ها و سیستم های بدن به شکل هماهنگ تر فعالیت کنند. در مورد انتخاب موسیقی نظر خودتان اهمیت دارد اما این نکته را به خاطر داشته باشید که موسیقی های به کار گرفته شده برای درمان همگی ریتم و پالس خاصی دارند. موسیقی های آرام و ملایم، ضربان قلب را آرام می کنند و علاوه بر آن امواج مغز و تنفس را نیز کندتر می کنند. اینکه موزیک چگونه می تواند روی ذهن این اندازه اثر بگذارد، موضوعی است که ذهن بسیاری از محققان و پژوهشگران را مشغول کرده است،‌‌ آنها بعد از مدت ها تحقیق و بررسی در این زمینه به این نتیجه رسیده اند که موسیقی اثر مثبت روی ذهن دارد و در این میان موسیقی کلاسیک هندی بیشترین تاثیر را دارد. موسیقی می تواند ذهن را آرام کند و روند بهبود را در بیماران تسریع بخشد. موسیقی با نگرانی ها و تشویش ها مبارزه می کند و ذهن را آرام و راحت می کند.

مقابله با افسردگی

افسردگی باعث کاهش فعالیت مغز و حتی مختل کردن توانایی های ذهنی می شود. کمبود انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین، باعث سرکوب شدن بخشی از ذهن می شود، موسیقی آرام بخش باعث افزایش سطح سروتونین می شود.

رهایی از نگرانی و تشویش ها

نگرانی و تشویش (احساس ترس و عدم اطمینان و ایمنی) ابرهای تیره ای روی ذهن ما به وجود می آورند. این احساسات معمولاً مربوط به اتفاقات و وقایعی است که ممکن است در آینده رخ دهند، در نتیجه همان چیزی می شود که از آن نگران بودید و فرار می کردید. افزایش میزان نگرانی ها و ترس ها باعث بی خوابی می شود و حتی در مواقعی هم به اختلال نگرانی منجر می شود اما موسیقی می تواند شما را از این وضعیت نجات دهد.

بهبود توانایی های یادگیری

موسیقی روی فرآیند یادگیری و فکر کردن اثر می گذارد. گوش دادن موسیقی ملایم و آرامش بخش در حین کار کردن به شما کمک می کند تا سریع تر کار کنید و به شکل مناسب تری کار خود را پیش ببرید. موسیقی به شما توانایی مثبت اندیشی می دهد و احساس می کنید انگیزه بیشتری پیدا کرده اید. شنیدن موسیقی های دلنواز و خوشایند، به هنگام انجام کارهای سخت و دشوار باعث آسان شدن آنها می شود.

افزایش اعتماد به نفس

مهمترین علت شکست ها و ناکامی ها، نبود اعتماد به نفس کافی و بی میلی به یادگیری و بیشتر یاد گرفتن است. دانش آموزانی که در امتحانات خود نمرات خوب نمی گیرند، هوش و توانایی های ذهنی پایین تری ندارند بلکه بی علاقگی به آن مسئله و کمبود انگیزه کافی باعث کاهش عملکرد آنها می شود. دروس موسیقی در حین تحصیل به دانش آموزان کمک می کند تا از نظر ذهنی انگیزه و اعتماد به نفس کافی به دست آورند. برای آنکه میزان باور کودکان مان را نسبت به خودشان بالا ببریم و همچنین اعتماد به نفس شان را بالا ببریم، بهتر است از موسیقی استفاده کنیم.

اثرات منفی موسیقی

در کنار تمام تاثیرات مثبت موسیقی روی روح و ذهن باید پذیرفت که گاه به کارگیری موسیقی به شکل‌ها و شیوه های نامناسب می تواند اثر کاملاً عکس داشته باشد. موسیقی باید با ریتم درونی تان هماهنگ باشد و تعادل شما را بر هم نزند. موسیقی با صدای بسیار بلند باعث اختلال در دو نیمکره چپ و راست مغز می شود. حتی شنیدن این نوع موسیقی ها در دوران کودکی باعث بروز برخی ناتوانی های یادگیری و مشکلات رفتاری در کودکان می شود. گوش دادن به موسیقی های بسیار کوبنده باعث برخی آسیب های ذهنی و جسمی می شود. برخی از انواع موسیقی های ناهماهنگ که هارمونی و ریتم آرام بخشی ندارند باعث بروز رفتارهای پرتنش و تهاجمی می شوند و باعث فزون کاری در فرد خواهند شد. موسیقی های بیش از حد کوبشی، باعث ایجاد احساس خشم و خستگی در فرد می شود. بنابراین نوع موسیقی انتخابی اهمیت زیادی دارد. موسیقی برای ایجاد آرامش قدرت جادویی دارد ولی در عین حال اگر به درستی به کار گرفته نشود، می تواند نتیجه عکس داشته باشد. موسیقی می تواند در افزایش یادگیری و بالا بردن سطح هوشی نیز موثر باشد. گوش دادن به موسیقی و ساز زدن باعث بهبود یادگیری و افزایش توانایی های ریاضی می شود و میزان تمرکز و توجه فرد را نیز افزایش می دهد. محققان و دانشمندان در مورد اینکه باید چه نوع از موسیقی به کار گرفته شود تا به این نتیجه برسیم، مطمئن نیستند اما در یک چیز کاملاً مطمئن هستند اینکه موسیقی باید به شما احساس راحتی و خوشی بیشتر بدهد و انرژی شما را برای انجام کارهای دیگر بالا ببرد و علاوه بر آن باعث:

1.      کاهش احساس خستگی، 2. افزایش انگیزه های روانی، 3. آرامش روانی، 4. بهبود هماهنگی های حرکتی در بدن، 5. کاهش گرفتگی‌های عضلانی، 6. افزایش میزان باروری، 7. کاهش استرس و تشویش‌ها، 8. کاهش فشارخون، 9. بهبود وضعیت خواب. شود. بنابراین بار دیگر که احساس نگرانی، اضطراب و افسردگی کردید، بهتر است به سراغ یکی از بهترین موزیک هایی که تا به حال شنیده اید بروید و به آن گوش بدهید تا هر چه سریع تر حس و حال بهتری پیدا کنید.

چگونه موسیقی روی حس و حال ما اثر می گذارد؟

اغلب مردم به موسیقی به دیده یک سرگرمی و یا وسیله تفریح نگاه می کنند، برخی دیگر فقط وقتی که دچار احساسات تند و شدید می شوند به سراغ آن می روند و عده ای نیز موسیقی را شغل و حرفه خود می دانند. موسیقی تاثیر مستقیمی روی حس و حال ما دارد. در اغلب فروشگاه ها کتاب فروشی ها، رستوران ها و... از موسیقی استفاه می شود تا حس و حال مشتری ها بهبود یابد و حتی بخواهند مدت زمان بیشتری را در آنجا بگذرانند. موسیقی فضا را روشن تر می کند، لبخند به لبان شما می آورد، شما را به گریه می اندازد، شما را عاشق می کند و تاثیر مستقیم روی حال و هوای شما دارد. آزمایشات مختلف به عمل آمده در موقعیت های متفاوت نشان می دهد که گوش دادن به موسیقی حتی قبل از عمل جراحی، باعث کاهش استرس و نگرانی بیماران می شود. یکی از ارزان ترین و ساده ترین روش ها برای مقابله با بی خوابی، گوش دادن به موسیقی است. اگر بتوانید شب ها 45 دقیقه موسیقی آرام بخش گوش بدهید، مطمئن باشید که شب هنگام راحت تر به خواب می روید، چرا که موسیقی روح شما را درمان می کند.

انرژی موسیقی و تاثیر آن بر طعم غذا !

 موسیقی عینا مانند اخبار که توانایی تغییر آنتروپی مغز را دارد ، حاوی انرژی است و بالاتر از آن حتی انرژیی دارد که علاوه بر تحریک مغز پا فراتر گذاشته و می تواند در تمام اعضای بدن انسان تغییر آنتروپی ایجاد کند . همانگونه که هر خبری توانایی تغییر آنتروپی مغز را ندارد هر موسیقی ای هم این قدرت را برای هر فردی ندارد . دلیل آن به ساختار مغزی انسان که نتیجه آن علایق و رفتار انسان ها است برمی گردد. فردی ممکن است با خواندن یک مطلب علمی تغییر آنتروپی مغزی داشته باشد و فردی ممکن است با خواندن یک مطلب هنری و دیگری سیاسی . دقیقا در موسیقی هم ساختار مغزی و رفتاری انسان مشخص می کند که کدام نوع موسیقی می تواند آنتروپی این سیستم بیولوژیکی را کاهش دهد . بدلیل تفاوت ساختار مغزی و ذهنی انسان ها یک نوع موسیقی توانایی کاهش آنتروپی مغز در همه انسان ها را ندارد . برای بسیاری از مردم موسیقی آرام توانایی ایجاد تغییرات شدید در آنتروپی مغز را دارا می باشد و برای بسیاری دیگر همان میزان تغییرات را ممکن است یک موسیقی تند یا حتی نوای یک پرنده ایجاد کند . سیستم های عصبی و یا ماهیچه های عضلات دست وپای بسیاری از مردم در اثر موسیقی تغییر آنتروپی پیدا می کنند که نتیجه آن چیزی جز بوجود آمدن حرکات موزون به نام رقص نیست ، در بسیاری از مردم هم این پدیده رخ نمی دهد چرا که بین سیستم بدنی آنها و موسیقیی که در حال پخش است هیچ گونه مسیری برای جریان یافتن سیال موسیقی پیدا نمی شود . آیا هیچ دقت کردید که وقتی صدای موسیقی را بلند می کنید د ربسیاری از موارد درک شما از موسیقی بیشتر می شود . این موضوع را می توان اینگونه معنی کرد که با بلند کردن صدا مقاومت میان منبع اطلاعاتی موسیقی و بدن شما کمتر شده و سیال راحت تر به جریان می افتد و آنتروپی منفی سریعتر به سیستم بدنی شما تزریق می شود .با گوش دادن به موسیقی آهنگسازان با توجه به میزان مقاومت در دریافت موسیقی ، پس از گذشت زمان سطح پتانسیل اطلاعاتی ما نسبت به یک قطعه خاص با آهنگ ساز آن یکی شده و دقیقا درک خواهیم کرد که او در زمان ساخت آهنگ چه احساسی داشته و پیامش چه بوده است ؟ یک رستوران مشهور انگلیسی از مهمانان دعوت می کند در هنگام صرف غذا به موسیقی گوش فرادهند ، زیرا سر آشپز آن معتقد است این کار طعم غذا را بهتر می کند .به نقل از مجله اسکوارمیل چاپ انگلیس رستوران فت داک در غرب لندن که در سرو غذاهای عجیب و غریب شهرت دارد از مشتری ها می خواهد با شنیدن صدای موسیقی از غذای خود لذت بیشتری ببرند.هستون بلومنتال سر آشپز این رستوران می گوید بر اثر سه سال تحقیق به همراه روانشناس مشهور چارلز اسپنس در دانشگاه آکسفورد به این نتیجه رسیده است

تاثیر موسیقی بر رشد عاطفی و تعادل روحی کودکان

بررسی ها نشان می دهد که گوش دادن به موسیقی های خاص و شاد بدون کلام به تعادل روحی و عاطفی کودکان کمک می کند . در ضمن لذت بردن از موسیقی باعث افزایش روحیه و سرحال شدن کودکان و افزایش کوتاه مدت توانایی های آنها می شود .همچنین به گفته محققان نوع موسیقی که گوش داده می شود باید مورد پسند فردی که گوش می دهد باشد تا بتواند بر روحیه وی تاثیر مثبت بکذارد . با این وجود بهتر است از موسیقی هایی با نت مشخص و منظم استفاده شود

موسیقی درمانی برای کودکان. فواید موسیقی درمانی برای کودکان .

موسیقی درمانی بر رفتارهای کودکان تاثیر بسیار مثبتی دارد و با ایجاد یک سری تجربیات موسیقی در تسهیل گسترش ارتباطات کودکان ، احساسات اجتماعی ، اعصاب و افزایش هوش آنها بسیار موثر است .موسیقی درمانی می تواند کیفیت زندگی کودک را در عرصه های مختلف بالا ببرد ، نظیر ارتباط کودک با کودک دیگر ، کودک و خانواده ، ارتباط کودک و پزشک درمانگر یا معلم ، وغیره

بیشترین تاثیر این روش درمانی هنگامی است که کودک اجازه می یابد تا خود لذت اجرای موسیقی را تجربه کند. موسیقی در عین تهییج کنندگی می تواند آرامش دهنده نیز باشد .ثابت شده است که موسیقی می تواند میزان تحمل درد در کودکان را به هنگام بیماری یا موقعیت های شامل استرس افزایش دهد. موسیقی می تواند مشوق اجتماعی تر شدن کودکان شود و توانایی آنها را در نشان دادن نظرات و احساسات و نیز برقراری ارتباط با دیگران افزایش دهد .تاثیر موسیقی بر هر دو نیمکره مغز باعث می شود تا ارتباط این قسمت ها با یکدیگر تسهیل شده، بهره لحظه ای هوشی بالا رود . این هماهنگی همچنین برای درمان لکنت کلام بسیار مفید است.